Akcja „Zaruski”

Pierwsze zadanie akcji „Zaruski”

Realizacja tego zadania polegała na odszukaniu miejsca pochówku Generała oraz pobraniu i sprowadzeniu jego prochów do kraju. Do momentu podjęcia tej akcji nieznane było miejsce pochówku gen. Mariusza Zaruskiego [1]. Dzięki wskazówkom hm. W. Bublewskiego i aktywności grona osób dobrej woli - w tym mieszkańców Chersonia na Ukrainie - poszukiwania zakończone zostały sukcesem. Ustalono definitywnie, że generał Zaruski zmarł śmiercią męczennika 8 kwietnia 1941 roku, jako ofiara nieludzkiego reżimu, w więzieniu NKWD w Chersoniu, a zwłoki zakopano w bezimiennej, zbiorowej mogile na dawnym cmentarzu w Chersoniu.

Z tego cmentarza, z kwartału, gdzie byli chowani więźniowie, pobrano do urn ziemię symbolizującą doczesne szczątki Generała. Do kraju dotarły niezależnie dwie urny z prochami Generała, opatrzone certyfikatami: konsularna – 6 lipca 1997 roku i parafialna – 27 lipca 1997 roku. W akcji zasłużyli się m.in.: hm. W. Bublewski, hm. W. Brzechowski, phm. K. Błażewicz, ks. P. Mały, konsul RP Andrzej Bagdziun i wiele innych bezinteresownych osób [2].

Konsul RP p. Andrzej. Bagdziun przekazuje urnę z prochami gen. Mariusza Zaruskiego komandorowi Kręgu hm. W. Brzechowskiemu. Katowice 6.07.1997.

Harcerze z Rzeszowa zaznaczają harcerską banderą prawdopodobną mogiłę gen. Mariusza Zaruskiego. 1.10.1999

Odsłonięcie nagrobka-pomnika Generała, w miejscu prawdopodobnej jego mogiły. 18.09.2005.

Akcja „Dzwon z Twoim Sercem”

Krąg zorganizował i zrealizował akcję „Dzwon z Twoim sercem”, polegającą na fundacji dzwonu „Generał Zaruski” jako daru harcerstwa, ludzi gór i ludzi morza dla parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Chersoniu na Ukrainie. Akcja prowadzona była w latach 1997-1999.

Dzwon o wymiarach 80cm x 100 cm i wadze z uzbrojeniem 400 kg jest ozdobiony krzyżem Św., krzyżem harcerskim i medalionami głównych fundatorów (Morski Krąg instruktorski z Rzeszowa, Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Polski Związek Żeglarski) i lilijką żeglarską, połączonych generalskim zygzakiem.

Napis na dzwonie głosi: „Dzwon pamięci – dar Harcerstwa Polskiego, Ludzi Morza i Gór dla parafii NSPJ w Chersoniu. R.P. 1997r.”

Ornamentację tę zaprojektował hm. Wojciech Brzechowski. Dzwon odlany został w Odlewni dzwonów Janusza Felczyńskiego z Przemyśla; (ludwisarnia w Ostrowiu k./Przemyśla). Koszt dzwonu wyniósł 11500 zł.

Dzwon na pokładzie szkunera s/y „Zawisza Czarny” w trakcie rejsu do Chersonia. 23.09.1999 - 1.10.1999.

Centralny Etap Akcji „Zaruski” w Rzeszowie

Krąg zorganizował w dniach 25 i 26 września 1997 roku uroczyste zakończenie Centralnego Etapu Akcji „Zaruski” w Rzeszowie. Impreza składała się z kilku etapów:

• Wernisaż wystawy fotograficznej, ilustrującej życiorys Generała, zorganizowany 26 września w stylowych podziemiach rzeszowskiego Ratusza. Ekspozycja wzbogacona była o morskie rekwizyty w postaci finezyjnych modeli starych żaglowców z kolekcji p. A. Niemca oraz osprzętu żeglarskiego [3]. Wystawę zaszczycili swoją obecnością m.in. ks. bp Kazimierz Górny i prezydent miasta dr inż. Mieczysław Janowski. Wystawa dostępna była dla publiczności przez 2 tygodnie [4].
• Msza św. żałobna w intencji Generała, odprawiona w niedzielę 27 września w kościele garnizonowym. W świątyni, przed głównym ołtarzem, na podwyższeniu okrytym harcerską banderą, ustawiono urnę z prochami Generała. Mszę koncelebrowaną odprawił ks. bp. Edward Białogłowski w asyście dziesięciu kapelanów wojskowych i harcerskich. Homilię wygłosił ks. inf. Józef Sondej. Przy urnie Generała honorową wartę pełniły zmieniające się cyklicznie zespoły podhalańczyków, harcerzy, żeglarzy i ratowników górskich. W mszy uczestniczyli honorowi goście, m.in. przewodnicząca ZHP hm. Maria Hrabowska, prezydent miasta dr inż. Mieczysław Janowski, podkomendni Generała: hm. hm. Witold Bublewski, Stanisław Ludwig, doc. dr Józef Wierzbicki, a także wojsko, drużyny harcerskie, liczne organizacje ze sztandarami i rzesze społeczeństwa.
• Po zakończeniu mszy kondukt żałobny z urną przeszedł ulicami miasta, w asyście orkiestry wojskowej i kompanii honorowej podhalańczyków, do parku pod pomnik gen. Władysława Sikorskiego.
• Na miejscu uroczystości stał maszt żeglarski z dzwonem okrętowym, banderą harcerską i galą flagową, przygotowany przez hm. H. Szentaga. Był wreszcie ważny podmiot uroczystości: 320 kilogramowy dzwon. Rozpoczęła się główna część uroczystości. Kierownikiem ceremoniału był hm. Stanisław Lipiński. Zaśpiewał chór, bandera harcerska i gala flagowa poszły w górę. Hm. W. Brzechowski złożył raport honorowemu komandorowi ZHP hm. Witoldowi Bublewskiemu. Nastąpił akt pośmiertnego odznaczeni Generała krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” z Rozetą-Mieczami. Aktu dekoracji dokonała przewodnicząca ZHP hm. Maria Hrabowska. Dzwonowi nadano imię „Generał Zaruski”. Rodzicami chrzestnymi byli hm. Halina Brzechowska i hm. Władysław Podleśny. Zabrzmiało pierwsze uderzenie dzwonu w wykonaniu hm. Witolda Bublewskiego, odpowiedziały mu dzwony kościołów miasta. Głos zabrał prezydent miasta dr inż. Mieczysław Janowski, wyrażając radość i dumę z faktu, że tak doniosła uroczystość odbywa się właśnie w Rzeszowie. Po salwie honorowej urnę z prochami Generała przekazano delegacji TOPR, która zabrała ją do Zakopanego [5].

Oficerowie Podhalańczycy niosą urnę z prochami gen. Mariusza Zaruskiego w żałobnym pochodzie ulicami Rzeszowa. 27.09.1997.

Dzwon „Generał Zaruski” i jego rodzice chrzestni: hm. hm. Halina Brzechowska (na wózku) i obok W. Podleśny oraz komandor hm. W. Brzechowski.

Końcowy etap pogrzebu prochów Generała

Przedstawiciele Kręgu wzięli udział w końcowym etapie pogrzebu prochów Generała, który odbył się dnia 11.11.1997 w Zakopanem, na starym cmentarzu „Na Pęksowym Brzyzku”. Organizatorami i gospodarzami tej uroczystości były tym razem: Zarząd Miasta Zakopanego oraz Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. Krąg HKM z Rzeszowa dostarczył dzwon „Generał Zaruski”.

Impreza miała niezwykle masowy i patriotyczny charakter, ze względu na osobę Generała i zbieżność daty pochówku ze Świętem Niepodległości 11 listopada. Odbyła się przy udziale władz, zwartych szyków wojska i harcerstwa ze sztandarami, przedstawicieli Państwowej Szkoły Morskiej, TOPR i GOPR, grup rekonstrukcyjnych „Sokoła”, ułanów, związków kombatantów oraz rozlicznych organizacji i przedstawicieli społeczeństwa. Na całość uroczystości złożyły się:
• msza żałobna, w kościele parafialnym, w asyście honorowych gości, wojska, harcerzy-żeglarzy, ratowników górskich i społeczeństwa; homilię wygłosił ks. Albin Małysiak,
• kondukt pogrzebowy,
• pochówek na cmentarzu „Na Pęksowym Brzyzku” [6]

Na starym cmentarzu w Zakopanem („Na Pęksowym Brzyzku”), przy symbolicznym grobie Generała, wzbogaconym teraz urną z jego prochami z Chersonia. Przemawia komandor hm. W. Brzechowski

Stoisko Kręgu na targach żeglarskich „Wiatr i Woda”

Krąg zorganizował stoisko akcji „Dzwon z Twoim Sercem” w Warszawie, w dniach 17-19 kwietnia 1998 roku i przeprowadził efektywną kwestę na rzecz kościoła w Chersoniu. Ekipa w składzie: W. Brzechowski, W. Kuźniar, W. Podleśny, R. Przepióra i trzech druhów, z pomocą warszawskich harcerzy ustawiła na polu wystawowym duży namiot-stoisko z wystawą fotograficzną o generale Mariuszu Zaruskim i dzwonie jego imienia. W trakcie ekspozycji zorganizowano spotkanie seniorów harcerskiego żeglarstwa, dh. dh. W. Bublewskiego, J. Głazka, J. Tomczyka, M. Wróblewskiego i dr Kasztelowicza z Henryką Stępień, autorką książki o Generale [7].

W dniu 17 kwietnia dh. dh W. Brzechowski i W. Podleśny uczestniczyli, jako goście honorowi, w pięknej imprezie ku czci Generała, urządzonej przez warszawską Szkołę Podstawową nr 53 noszącą jego imię. Zebrane na targach fundusze pozwoliły na zakupienie oświetlenia (4 kościelne żyrandole i 14 kinkietów) dla kościoła w Chersoniu.

Akcja przekazania dzwonu „Generał Zaruski” [8]

Akcja przekazania dzwonu „Generał Zaruski” parafii w Chersoniu obejmowała dwie zsynchronizowane ze sobą grupy działań:
• transport dzwonu do miejsca przeznaczenia na pokładzie s/y „Zawisza Czarny”,
• przewóz grupy uczestników akcji autobusem do Chersonia.

Transport dzwonu na pokładzie „Zawiszy Czarnego” był możliwy dzięki sprzyjającej okoliczności, że szkuner odbywał rejs szkoleniowy po Morzu Śródziemnym. Pomocna była również nadzwyczajna przychylność i usilne starania kapitana jachtu hm. Waldemara Mieczkowskiego.

Grupa osób, w tym załoga „Zawiszy Czarnego”, pod komendą organizatora wyprawy hm. Wojciecha Brzechowskiego, przewiozła dzwon, tablicę pamiątkową i dary rzeczowe dla Chersonia autobusem z Rzeszowa via Kraków, Gdynia i Półwysep Bałkański do Pireusu, gdzie cumował „Zawisza Czarny po zakończeniu „Rejsu Pokoju”. Załadowano dzwon na pokład szkunera, zamustrowano załogę i 23 września 1999 roku o godz. 24.00 jacht wypłynął w rejs do Chersonia.

W skład 40 osobowej załogi jachtu wchodzili członkowie HKM: dh. dh Wojciech Brzechowski (z-ca kpt. d/s programowych), Katarzyna Błażewicz, Anna Budzyń, Stanisław Chamielec, ks. Marian Homa, Jan Kasperek, Andrzej Kasperek, Tadeusz Komendowski, Bogusław Strzelecki, Henryk Szentag, Wojciech Zieliński. W trakcie rejsu złożono hołd Andrzejowi Małkowskiemu w 80-tą rocznicę jego morskiej śmierci (16.01.1919) w Cieśninie Messyńskiej.

Drugą uroczystością na morzu było przekazanie przez komandora HKM hm. Wojciecha Brzechowskiego kapitanowi „Zawiszy Czarnego” hm. Waldemarowi Mieczkowskiemu miniaturowej urny z prochami gen. Mariusza Zaruskiego. Ten akt symbolicznego powrotu pierwszego kapitana jachtu odbył się 26 września w trakcie mszy św., odprawionej na pokładzie przez kapelana ks. Mariana Homę w obecności całej załogi jachtu.

Kursem przez Morze Egejskie, Morze Marmara, Bosfor, Morze Czarne, liman Dniestru wpłynął szkuner 30 września 1999 roku na redę portu Chersoń [9]. Po uroczystościach w Chersoniu jacht powrócił do Pireusu, odwiedzając po drodze Odessę i grecką wyspę Kea. W końcowym etapie grupa uczestników odjechała autobusem do Krakowa, gdzie nastąpiło jej rozwiązanie.

Druga grupa uczestników akcji, pod kierownictwem komendantki Małopolskiej Chorągwi hm. Władysławy Domagały, z przewodnikiem dh. Janem Stefunio, wyruszyła autobusem z Rzeszowa przez Przemyśl, Lwów, Winnicę, Tarnopol, Odessę i Mikołajew do Chersonia. W skład tej grupy wchodziły delegacje PZŻ (kpt. dr Stanisław Latek, j.st.m. Stefan Heinrich), Koła Seniorów PZŻ (kpt. Zygmunt Jędrzejkiewicz), TOPR, Kręgu Seniorów z Rzeszowa i Przemyśla, HKM (hm. hm. Waldemar Budzyń, Władysław Podleśny), delegacje szkół podstawowych im. Mariusza Zaruskiego z Warszawy i Łodzi, szczep harcerski „Baszta” z Rzeszowa, z komendantką hm. Władysławą Krztoń (który bardzo zasłużył na uznanie i pochwałę za wzorową dyscyplinę, umundurowanie, opanowanie musztry, śpiewu oraz ceremoniału harcerskiego i liturgicznego), a także ekipy reporterów prasy, radia i telewizji. W drodze powrotnej grupa zwiedziła Krym (w tym Jałtę), polski kościół w Mikołajewie, Odessę oraz Lwów (m.in. cmentarz Orląt) [10].

Uroczystości pobytu „Zawiszy Czarnego” w Chersoniu [11]

Po 10 dniach żeglugi z Pireusu „Zawisza Czarny”, z dzwonem na pokładzie, wpłynął do portu w Chersoniu. Po odprawie celnej przycumował do nabrzeża, na którym oczekiwali witający go przedstawiciele mera miasta, proboszcz i księża polskiej parafii z parafianami oraz grupa uczestników akcji z Polski.

Kapitan „Zawiszy Czarnego” hm. Waldemar Mieczkowski złożył meldunek hm. Władysławie Domagale, a następnie zaprosił witających na pokład jachtu. W międzyczasie, przy pomocy dźwigu i przy aplauzie zgromadzonych, zdjęto dzwon z jachtu i zawieszono go na prowizorycznej konstrukcji stalowej (do czasu zbudowania dzwonnicy).

Po południu tegoż dnia (1 października 1999) odbyło się na starym cmentarzu miasta, w miejscu domniemanego pochówku Generała, zgromadzenie wspomnieniowe, w czasie którego złożono kwiaty i zapalono znicze, a księża Piotr Mały i Marian Homa odprawili stosowne modły. Przemawiał też hm. Wojciech Brzechowski.

Złożono również wieńce w sąsiedniej kwaterze, przy pomniku ofiar reżimu stalinowskiego.
Dzień zakończył się ogniskiem przyjaźni, rozpalonym przez konsula RP w Charkowie p. Michała Żórawskiego na skwerze nad Dnieprem.

Zasadnicza część akcji, czyli przekazanie parafii dzwonu „Generał Zaruski”, tablicy pamiątkowej i wyposażenia liturgicznego, odbyła się następnego dnia, w sobotę 2 października 1999 roku. Uroczystość miała imponujący, religijny i masowy charakter. W małym kościółku i w jego otoczeniu zebrały się liczne grupy miejscowych parafian i osób przybyłych ze znacznych nawet odległości; parafian różnych nacji, głównie polskiej, ale też ukraińskiej, rosyjskiej i niemieckiej. Oczywiście stawili się też w komplecie harcerze z Polski. Nie brakło też dziennikarzy.

Ceremoniał rozpoczął się procesją duchowieństwa z biskupem na czele do miejsca, gdzie  wisiał dzwon. Przemówienie powitalne wygłosił proboszcz ks. Piotr Mały. W odpowiedzi komandor kręgu hm. W. Brzechowski odczytał akt przekazania dzwonu pamięci ”Generał Zaruski” oraz tablicy pamiątkowej parafii w Chersoniu. Była to tablica granitowa o wymiarach 2/1 m, z wykonanym z brązu medalionem popiersia Generała oraz napisem polsko-ukraińskim o następującym brzmieniu:

MARIUSZ ZARUSKI 1867 DUMANÓW + 1941 CHERSOŃ
TEMU, KTÓRY UKOCHAŁ GÓRY I MORZA, A NADE WSZYSTKO OJCZYZNĘ I TEJ MIŁOŚCI UCZYŁ SWOICH WYCHOWANKÓW.
TWÓRCY TATRZAŃSKIEGO OCHOTNICZEGO POGOTOWIA RATUNKOWEGO, LEGENDARNEMU STERNIKOWI ŻEGLARSTWA POLSKIEGO, KAPITANOWI HARCERSKIEGO SZKUNERA „ZAWISZA CZARNY”
W HOŁDZIE RODACY
HARCERZE, TATERNICY, ŻEGLARZE
RZESZÓW-POLSKA 1999

Po poświęceniu dzwonu nastąpił moment jego ożywienia; dokonali tego wspólnie przedstawiciele jego fundatorów: ZHP, PZŻ, TOPR, szkoły „Od Zawiszy” oraz proboszcza ks. P. Małego . Była to chwila o wymownej symbolice: harcerze z odległego Rzeszowa sprawili, że w mieście, gdzie przed ponad półwieczem przestało bić serce Generała, odezwało się serce dzwonu Jego imienia.

Po aktywizacji dzwonu okolicznościowe przemówienia wygłosili: konsul RP, biskup, przedstawiciele PZŻ, ZHP, TOPR i władz Chersonia. Odczytano też listy okolicznościowe prezydentów miast: Rzeszowa, Gdyni i Zakopanego.

Dalsza część uroczystości odbyła się wewnątrz świątyni, gdzie odsłonięto i poświęcono tablicę pamiątkową dedykowaną Generałowi. Następnie koncelebrowano Mszę św., w trakcie której bp. Leon Dubrawski wygłosił kazanie bogate w polskie akcenty patriotyczne. W dalszej części liturgii grupa harcerzy wniosła i wręczyła przywiezione z Polski obfite dary dla kościoła. Nie pominięto przy tym duchownego z pobliskiej cerkwi, który był obecny na uroczystości.

Po uroczystościach, o godzinie 1600, kapitan „Zawiszy” zaprosił gości na koktajl na pokładzie jachtu. Przybyło wielu chętnych, wśród których byli gubernator województwa i mer miasta. W trakcie spotkania eksponowana była na pokładzie „Zawiszy” wystawa „O gen. Mariuszu Zaruskim”.

Ważnym tematem rozmów z władzami Chersonia, tak oficjalnych jak i towarzyskich, była sprawa zwrotu całości kościoła polskiej parafii. Wynik okazał się być pozytywny.

Były to chwile bogate w szlachetne emocje i wzruszenia, szczególnie dla Polaków starszego pokolenia, które wzmocniły a nawet odrodziły poczucie tożsamości narodowej.

Komandor Kręgu hm. W. Brzechowski odczytuje akt przekazania dzwonu i tablicy pamiątkowej polskiej parafii w Chersoniu. 2.10.1999.

Zdjęcie zbiorowe uczestników uroczystości, z dzwonem w tle. W środku bp. Leon Dubrawski i komandor Wojciech Brzechowski.

Obchody 60-tej rocznicy śmierci gen. M. Zaruskiego

Krąg inspirował i współrealizował obchody 60-tej rocznicy śmierci gen. Mariusza Zaruskiego, które obejmowały trzy imprezy: w Gdyni, w Chersoniu i w Zakopanem.

I - W Gdyni był to symboliczny morski pogrzeb Generała, który odbył się 7 kwietnia 2001 roku na Zatoce Gdańskiej [12]. Impreza została wykreowana przez Harcerski Krąg Morski i miała imponujacy, patriotyczny przebieg. Składała się ona z trzech części:

1 - Wspólne posiedzenie Rady Harcerskiego Kręgu Morskiego, Rady Starszych HKM, pilotów chorągwi i Koła Seniorów, PZŻ. Wzięli w nim też udział zaproszeni goście: hm. Teresa Hernik, z-ca naczelnika ZHP, kontradm. Marek Bragoszewski z Dowództwa Marynarki Wojennej, kontradm. Stanisław Lisak z Z.G. Ligi Morskiej i Rzecznej, prof. dr kpt.ż.w. Daniel Duda z Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, kpt.ż.w. dr Zdzisław Chuchla i kpt. ż.w. Stefan Baczewski, obaj ze Stowarzyszenia Kapitanów Żeglugi Wielkiej, p. Józef Żyła z PZŻ oraz przedstawiciele Sejmu, Urzędu Miasta, Muzeum Marynarki Wojennej, TOPR i innych organizacji.

Tematem posiedzenia było uczczenie pamięci Mariusza Zaruskiego oraz omówienie organizacji obchodów 60 rocznicy śmierci Generała, przeprowadzanych w Gdyni i w Zakopanem. Przyjęto też przez aklamacje dwie uchwały: „O oddawaniu honorów na morzu Generałowi Mariuszowi Zaruskiemu przez jednostki pod polską banderą, przepływające w pobliżu miejsca zatopienia „Zawiszy Czarnego I” i „W obronie polskiej bandery”.

2 - Msza św. koncelebrowana, odprawiona w intencji Generała w kościele Morskim, o godzinie 18.00, przy wystawionych dwóch urnach z prochami Generała.

3 - Po mszy przemarsz z jedną z urn, w asyście kompanii honorowej i orkiestry Marynarki Wojennej, z udziałem m.in. władz Gdyni (prezydent W. Szczurek) i Marynarki Wojennej (kontradm. M. Brągoszewski), przedstawicieli Ligi Morskiej i Rzecznej (kontradm. T. Lisak), z abp. T. Gocłowskim, współpracownikami Generała: hm. Witoldem Bublewskim i hm Stanisławem Ludwigiem oraz przedstawicielami wielu innych organizacji i społeczeństwa. HKM reprezentowany był przez jego komandora hm. W. Brzechowskiego, hm. J. Burdzela, phm. K. Błażewicz, hm. Z. Nowakowską.

Kondukt udał się pod pomnik Generała, stojący na nadbrzeżu jego imienia. Wygłoszono przemówienia, delegacje organizacji społecznych i osoby prywatne złożyły wieńce pod pomnikiem Generała, kompania MW oddała salwę honorową. Odbyły się występy artystyczne licznych zespołów amatorskich [13].

W kulminacyjnym momencie urnę z symbolicznymi prochami Generała wniesiono na pokład jachtu „Generał Zaruski”, który w asyście okrętu MW, wypłynął na Zatokę Gdańską i o godz. 21.45 (w godzinie zgonu Generała), rozsypał prochy z urny w morzu, w miejscu zatopienia „Zawiszy Czarnego I”.

Warta honorowa marynarzy przy urnach z prochami gen. Mariusza Zaruskiego w Kościele Morskim w Gdyni. 7.04.2001.

Urna z prochami gen. M. Zaruskiego wnoszona jest na pokład jachtu, którym wypłynie na Zatokę Gdańską, gdzie odbędzie się symboliczny pogrzeb morski Generała.

II - Uroczystości w Chersoniu na Ukrainie odbyły się 29 maja 2001 roku. Złożono wówczas kwiaty na symbolicznej mogile Generała. Dokonali tego: konsul RP w Charkowie Michał Żórawski, prezes Towarzystwa „Polonia” w Chersoniu Wsiełowołodia Dzieszulski i przedstawiciel HKM phm. Katarzyna Błażewicz.

III - Krąg był organizatorem, przy udziale Zarządu Miasta Zakopane, uroczystości z okazji 90-lecia powstania harcerstwa oraz 60-tej rocznicy śmierci gen. Mariusza Zaruskiego, które odbyły się 23 czerwca 2001 roku w Zakopanem.

Program imprezy obejmował:
• odsłonięcie tablicy pamiątkowej (ufundowanej przez HKM) na kościele Świętego Krzyża, przy udziale harcerstwa z własną orkiestrą, członków TOPR i GOPR oraz społeczeństwa,
• mszę św. za duszę M. Zaruskiego i jego żony oraz Olgi i Andrzeja Małkowskich,
• przemarsz ulicami miasta na cmentarze i złożenie wieńców na grobach Generała oraz O. i A. Małkowskich; apel przy mogile tych ostatnich,
• obiad dla uczestników imprezy w „Bąkowej Zohylinie”,
• wernisaż wystawy o Generale i związanych z nim akcjach kręgu [14],
• gawęda dyrektora Parku Tatrzańskiego.

Zbiórka funduszy na pomnik-nagrobek gen. Mariusza Zaruskiego

Akcja przeprowadzona została razem ze Wspólnotą Polską „Polonia” w Chersoniu. Uroczystość odsłonięcia granitowego nagrobka miała miejsce w dniu 18 września 2005 roku na starym cmentarzu, w miejscu prawdopodobnej mogiły Generała. Wśród uczestników uroczystości był obecny przedstawiciel Kręgu phm. Waldemar Budzyń [15].

Inicjator akcji komandor hm. W. Brzechowski melduje komodorowi ZHP hm. W. Bublewskiemu o zakończeniu Akcji „Zaruski”